Ο θυρεοειδής αδένας μπορεί να είναι μικρός, αλλά έχει τεράστια σημασία. Αυτός ο αδένας, που βρίσκεται στο μπροστινό μέρος του λαιμού και έχει σχήμα πεταλούδας, ρυθμίζει τον μεταβολισμό, δηλαδή πόσο γρήγορα ή αργά λειτουργεί το σώμα μας. Όταν ο θυρεοειδής δεν παράγει αρκετές ορμόνες, ολόκληρος ο οργανισμός επιβραδύνει.
Ο υποθυρεοειδισμός, δηλαδή η μειωμένη λειτουργία του θυρεοειδούς, είναι μία από τις πιο συχνές ορμονικές διαταραχές. Ωστόσο, πολλοί άνθρωποι δεν γνωρίζουν ότι πάσχουν, καθώς τα συμπτώματα μπορεί να εμφανίζονται αργά και να μοιάζουν με άλλα προβλήματα, όπως άγχος, στρες ή απλή κόπωση.
Ο θυρεοειδής παράγει δύο κύριες ορμόνες: τη θυροξίνη (Τ4) και την τριιωδοθυρονίνη (Τ3). Η Τ3 στην ελεύθερη μορφή της είναι αυτή που μπαίνει μέσα στα κύτταρα και ενεργοποιεί τους υποδοχείς. Μεταβολίζεται όμως αρκετά γρήγορα για αυτό τον λόγο ο θυρεοειδής μας φτιάχνει μεγαλύτερη ποσότητα Τ4 η οποία μεταβολίζεται πιο αργά και λειτουργεί ως αποθήκη. Η Τ4 μετατρέπεται στην συνέχεια σε Τ3.
Περίπου 1–2% του πληθυσμού πάσχει από υποθυρεοειδισμό, με τις γυναίκες να επηρεάζονται έξι φορές περισσότερο σε σχέση με τους άντρες.
Η διάγνωση γίνεται με την μέτρηση της TSH και της ελεύθερης Τ4. Όταν έχουμε αυξημένη τιμή TSH και μειωμένη τιμή FT4 έχουμε υποθυρεοειδισμό. Σε περιπτώσεις που η TSH είναι μεταξύ 4,5-7,5 μπορεί να είναι ένας παροδικός υποθυρεοειδισμός (μετά από μια ίωση, μετά από μια υποξεία θυρεοειδίτιδα, ακόμα και ένα εργαστηριακό λάθος).
Σε αυτές τις περιπτώσεις βοηθάει το υπερηχογράφημα θυρεοειδούς. Ασθενείς που η TSH είναι αυξημένη αρκετό καιρό έχουν συνήθως έναν μεγάλο θυροειδή. Εξαίρεση αποτελεί η ατροφική μορφή της θυρεοειδίτιδας Hashimoto. Επίσης η TSH αυξάνεται φυσιολογικά με την ηλικία, οπότε απαιτείται προσοχή.
Μια μικρή αύξηση της TSH μπορεί να λειτουργήσει προστατευτικά σε ανθρώπους μεγάλης ηλικίας καθώς προστατεύει την καρδιά. Δεν χρειάζεται πάντα θεραπεία αλλά παρακολούθηση.
Τα συμπτώματα εμφανίζονται αργά και είναι μη ειδικά, όπως κόπωση, αύξηση βάρους, ψύχρα άκρα, δυσανεξία στο ψύχος, ξηροδερμία, δυσκοιλιότητα, αρρυθμίες, νεύρα και αλλαγές διάθεσης, στασιμότητα ανάπτυξης για τα παιδιά, διαταραχές κύκλου για τις γυναίκες σε αναπαραγωγική ηλικία. Κάποιες φορές συγχέουμε τα συμπτώματα του υποθυρεοειδισμού με της εμμηνόπαυσης.
Η Αμιοδαρόνη, το λίθιο, η ιντερφερόνη, κάποια από τα ανοσοτροποποιητικά αντικαρκινικά φάρμακα και τα οιστρογόνα μπορούν να επηρεάσουν τη λειτουργία του θυρεοειδούς και να οδηγήσουν σε υποθυρεοειδισμό οπότε χρειάζεται έλεγχος μετά την έναρξη της θεραπείας.
Όταν έχουμε εγκατεστημένο υποθυρεοειδισμό τότε ξεκινάμε αγωγή με λεβοθυροξίνη. Είναι ένα ορμονικό σκεύασμα πολύ ασφαλές αλλά θέλει προσοχή στην λήψη. Η σωστή λήψη γίνεται:
Κάθε μέρα την ίδια ώρα.
Πρωί, νηστικός/ή*, με ένα ποτήρι νερό.
Φαγητό μετά από 30–60 λεπτά.
Καφές/εσπρέσο**: ιδανικά μετά το 30–60λεπτο (ο καφές μπορεί να μειώσει την απορρόφηση αν ληφθεί πολύ κοντά).
Απόφυγε να την παίρνεις μαζί με τροφή, γάλα, χυμούς, smoothies.
TIP: μπορείς να βάλεις το χάπι στο κομοδίνο μαζί με ένα ποτήρι νερό ώστε μόλις ξυπνήσεις να πάρεις αμέσως την λεβοθυροξίνη. Μέχρι να σηκωθείς και να ετοιμαστείς θα περάσει κάποια ώρα οπότε θα περιμένεις λιγότερο για καφέ!
Κράτα χρονική απόσταση τουλάχιστον 4 ώρες από:
Σίδηρο
Ασβέστιο
Μαγνήσιο
Αντιόξινα/αλγινικά και σκευάσματα με αλουμίνιο/μαγνήσιο
Σουκραλφάτη
Χολεστυραμίνη/κολεσεβελάμη (δεσμευτές χολικών)
Επίσης, καλό είναι να μην είναι “κολλητά” με:
πολλές φυτικές ίνες/πίτουρα, σόγια, πολυβιταμίνες (λόγω μεταβλητής απορρόφησης).
Αν ξεχάσεις μια δόση:
Αν το θυμηθείς μέσα στην ίδια μέρα: πάρε τη μόλις μπορείς (τηρώντας όσο γίνεται τη νηστεία/αποστάσεις).
Αν το θυμηθείς την επόμενη μέρα: πάρε την κανονική δόση.
Μην κάνεις συχνά “διπλές” δόσεις χωρίς οδηγία γιατρού—ρώτα τι προτιμά στη δική σου περίπτωση.Επίσης αν εμφανίσεις συμπτώματα υπερδοσολογίας/υπερθυρεοειδισμού (έντονο φτερούγισμα, ταχυκαρδία, τρόμο, αϋπνία, ανεξήγητη απώλεια βάρους) ή ισχυρή επιδείνωση συμπτωμάτων υποθυρεοειδισμού επικοινώνησε με τον θεράποντα γιατρό.
Ασθενείς που έχουν ατροφική γαστρίτιδα, κοιλιοκάκη, φλεγμονώδη νόσο του εντέρου ή έχουν υποβληθεί σε κάποιο χειρουργείο στο στομάχι ή στο έντερο επειδή μεταβάλλεται η απορρόφηση του φαρμάκου συνήθως χρειάζονται μεγαλύτερες δόσεις και ανάλογα την πάθηση το κατάλληλο σκεύασμα θυροξίνης.
*υπάρχουν κάποιες μορφές θυροξίνης σε σιρόπι που επιτρέπουν την λήψη μαζί με τροφή.
**υπάρχουν κάποιες μορφές θυροξίνης που επιτρέπουν την λήψη μαζί με σκέτο καφέ.
Ζώντας καλά με υποθυρεοειδισμό
Μετά από κάθε αλλαγή δόσης/σκευάσματος, κάνουμε συνήθως έναν έλεγχο με TSH (± FT4) το νωρίτερο μετά από 6-8 εβδομάδες.
Σε ασθενείς που ξεκινάμε με πολύ αυξημένες τιμές TSH (όπως πχ. στον καρκίνο θυρεοειδούς που αφήνουμε την τιμή της TSH
επίτηδες να αυξηθεί ώστε να λάβει κάποιος ιώδιο) απαιτείται μεγαλύτερο χρονικό διάστημα για την ομαλοποίηση της TSH.
Αρκετοί ασθενείς μετά την έναρξη της αγωγής και ενώ έχουν καλά επίπεδα TSH εξακολουθούν να νιώθουν κάποια από τα συμπτώματα που είχαν στην αρχή. Αυτό παρατηρείται πιο συχνά σε ασθενείς που αναπτύσσουν υποθυρεοειδισμό σε έδαφος Hashimoto. Σε κάποιες από αυτές τις περιπτώσεις βοηθάει η λήψη σεληνίου μαζί με την θυροξίνη.
Γυναίκες που επιθυμούν εγκυμοσύνη συνιστάτε να επικοινωνούν με τον γιατρό τους είτε πριν είτε με την πρώτη υποψία πιθανής εγκυμοσύνης. Οι ανάγκες είναι διαφορετικές και χρειάζεται αύξηση της δόσης. Το ίδιο ισχύει και για όσες γυναίκες λαμβάνουν ορμονική αγωγή. Τα οιστρογόνα (όπως και κάποια άλλα φάρμακα***) αλλάζουν την φαρμακοκινητική της λεβοθυροξίνης και χρειάζεται τροποποίηση της δόσης.
*** Ριφαμπικίνη, Καρβαμαζεπίνη, Φαινυτοΐνη, Φαινοβαρβιτάλη, Σερτραλίνη, αναστολείς τυροσίνικής κινάσης (σε ογκολογικούς ασθενείς), φάρμακα ανοσοθεραπείας, αμιοδαρόνη, λίθιο.
Βιβλιογραφία
1. Kavanagh S, Boparai P. Thyroid dysfunction and drug interactions. Pharmaceutical Journal (2015).
2. Dong BJ. How medications affect thyroid function. World Journal of Medicine, Vol 172 (2).
3. Wang H, Zheng C, Wang P. Exploring the nexus between hypothyroidism and MASLD. Scientific Reports (2025).
4. Yuan S et al. Thyroid dysfunction in MASLD: Results of a nationwide study. JHEP Reports (2025).
5. Mintziori G et al. EMAS position statement: Thyroid disease and menopause. Maturitas 185 (2024): 107991.
6. Calsolaro V et al. Hypothyroidism in the Elderly. Journal of the Endocrine Society 3(1) (2019): 146–158.
7. Muller I et al. 2019 ETA Guidelines on Thyroid Dysfunction following Immune Reconstitution Therapy. Eur Thyroid J 8 (2019): 173–185.
8. Durante C et al. 2023 ETA Guidelines for Thyroid Nodule Management. Eur Thyroid J 12 (2023): e230067.
9. Garber JR et al. Clinical Practice Guidelines for Hypothyroidism in Adults. Thyroid / Endocrine Practice (2014): 1200–1221.
